《鬼谷子》全文——拼音版

上卷·权谋十二篇

捭阖第一

粤yuè 若ruò 稽jī 古gǔ 圣shèng 人rén 之zhī 在zài 天tiān 地dì 间jiān 也yě,为wèi 众zhòng 生shēng 之zhī 先xiān,观guān 阴yīn 阳yáng 之zhī 开kāi 阖hé 以yǐ 名míng 命mìng 物wù;知zhī 存cún 亡wáng 之zhī 门mén 户hù,筹chóu 策cè 万wàn 类lèi 之zhī 终zhōng 始shǐ,达dá 人rén 心xīn 之zhī 理lǐ,见jiàn 变biàn 化huà 之zhī 朕zhèn 焉yān,而ér 守shǒu 司sī 其qí 门mén 户hù。故gù 圣shèng 人rén 之zhī 在zài 天tiān 下xià 也yě,自zì 古gǔ 至zhì 今jīn,其qí 道dào 一yī 也yě。

变biàn 化huà 无wú 穷qióng,各gè 有yǒu 所suǒ 归guī,或huò 阴yīn 或huò 阳yáng,或huò 柔róu 或huò 刚gāng,或huò 开kāi 或huò 闭bì,或huò 弛chí 或huò 张zhāng。是shì 故gù,圣shèng 人rén 一yī 守shǒu 司sī 其qí 门mén 户hù,审shěn 察chá 其qí 所suǒ 先xiān 后hòu,度duó 权quán 量liàng 能néng,校jiào 其qí 伎jì 巧qiǎo 短duǎn 长cháng。

夫fú 贤xián 不bù 肖xiào、智zhì 愚yú、勇yǒng 怯qiè、仁rén、义yì 有yǒu 差chā。乃nǎi 可kě 捭bǎi,乃nǎi 可kě 阖hé;乃nǎi 可kě 进jìn,乃nǎi 可kě 退tuì;乃nǎi 可kě 贱jiàn,乃nǎi 可kě 贵guì;无wú 为wéi 以yǐ 牧mù 之zhī。

审shěn 定dìng 有yǒu 无wú,与yǔ 其qí 实shí 虚xū,随suí 其qí 嗜shì 欲yù 以yǐ 见jiàn 其qí 志zhì 意yì。微wēi 排pái 其qí 所suǒ 言yán 而ér 捭bǎi 反fǎn 之zhī,以yǐ 求qiú 其qí 实shí,贵guì 得dé 其qí 指zhǐ。阖hé 而ér 捭bǎi 之zhī,以yǐ 求qiú 其qí 利lì。或huò 开kāi 而ér 示shì 之zhī,或huò 阖hé 而ér 闭bì 之zhī。开kāi 而ér 示shì 之zhī 者zhě,同tóng 其qí 情qíng 也yě;阖hé 而ér 闭bì 之zhī 者zhě,异yì 其qí 诚chéng 也yě。可kě 与yǔ 不bù 可kě,审shěn 明míng 其qí 计jì 谋móu,以yǐ 原yuán 其qí 同tóng 异yì。离lí 合hé 有yǒu 守shǒu,先xiān 从cóng 其qí 志zhì。即jí 欲yù 捭bǎi 之zhī,贵guì 周zhōu;即jí 欲yù 阖hé 之zhī,贵guì 密mì。周zhōu 密mì 之zhī 贵guì,微wēi 而ér 与yǔ 道dào 相xiāng 追zhuī。

捭bǎi 之zhī 者zhě,料liào 其qí 情qíng 也yě;阖hé 之zhī 者zhě,结jié 其qí 诚chéng 也yě。皆jiē 见jiàn 其qí 权quán 衡héng 轻qīng 重zhòng,乃nǎi 为wèi 之zhī 度dù 数shù,圣shèng 人rén 因yīn 而ér 为wèi 之zhī 虑lǜ;其qí 不bù 中zhòng 权quán 衡héng 度dù 数shù,圣shèng 人rén 因yīn 而ér 自zì 为wèi 之zhī 虑lǜ。

故gù 捭bǎi 者zhě,或huò 捭bǎi 而ér 出chū 之zhī,或huò 捭bǎi 而ér 纳nà 之zhī。阖hé 者zhě,或huò 阖hé 而ér 取qǔ 之zhī,或huò 阖hé 而ér 去qù 之zhī。捭bǎi 阖hé 者zhě,天tiān 地dì 之zhī 道dào。捭bǎi 阖hé 者zhě,以yǐ 变biàn 动dòng 阴yīn 阳yáng,四sì 时shí 开kāi 闭bì,以yǐ 化huà 万wàn 物wù;纵zòng 横héng 反fǎn 出chū,反fǎn 覆fù 反fǎn 忤wǔ,必bì 由yóu 此cǐ 矣yǐ。

捭bǎi 阖hé 者zhě,道dào 之zhī 大dà 化huà,说shuì 之zhī 变biàn 也yě。必bì 豫yù 审shěn 其qí 变biàn 化huà,吉jí 凶xiōng 大dà 命mìng 系xì 焉yān。口kǒu 者zhě,心xīn 之zhī 门mén 户hù 也yě。心xīn 者zhě,神shén 之zhī 主zhǔ 也yě。志zhì 意yì、喜xǐ 欲yù、思sī 虑lǜ、智zhì 谋móu,此cǐ 皆jiē 由yóu 门mén 户hù 出chū 入rù。故gù 关guān 之zhī 以yǐ 捭bǎi 阖hé,制zhì 之zhī 以yǐ 出chū 入rù。

捭bǎi 之zhī 者zhě,开kāi 也yě,言yán 也yě,阳yáng 也yě;阖hé 之zhī 者zhě,闭bì 也yě,默mò 也yě,阴yīn 也yě。阴yīn 阳yáng 其qí 和hé,终zhōng 始shǐ 其qí 义yì。

故gù 言yán 长cháng 生shēng、安ān 乐lè、富fù 贵guì、尊zūn 荣róng、显xiǎn 名míng、爱ài 好hào、财cái 利lì、得dé 意yì、喜xǐ 欲yù,为wéi 阳yáng,曰yuē 始shǐ。

故gù 言yán 死sǐ 亡wáng、忧yōu 患huàn、贫pín 贱jiàn、苦kǔ 辱rǔ、弃qì 损sǔn、亡wáng 利lì、失shī 意yì、有yǒu 害hài、刑xíng 戮lù、诛zhū 罚fá,为wéi 阴yīn,曰yuē 终zhōng。

诸zhū 言yán 法fǎ 阳yáng 之zhī 类lèi 者zhě,皆jiē 曰yuē 始shǐ;言yán 善shàn 以yǐ 始shǐ 其qí 事shì。诸zhū 言yán 法fǎ 阴yīn 之zhī 类lèi 者zhě,皆jiē 曰yuē 终zhōng;言yán 恶è 以yǐ 终zhōng 其qí 谋móu。

捭bǎi 阖hé 之zhī 道dào,以yǐ 阴yīn 阳yáng 试shì 之zhī。故gù 与yǔ 阳yáng 言yán 者zhě,依yī 崇chóng 高gāo。与yǔ 阴yīn 言yán 者zhě,依yī 卑bēi 小xiǎo。以yǐ 下xià 求qiú 小xiǎo,以yǐ 高gāo 求qiú 大dà。由yóu 此cǐ 言yán 之zhī,无wú 所suǒ 不bù 出chū,无wú 所suǒ 不bù 入rù,无wú 所suǒ 不bù 可kě。可kě 以yǐ 说shuì 人rén,可kě 以yǐ 说shuì 家jiā,可kě 以yǐ 说shuì 国guó,可kě 以yǐ 说shuì 天tiān 下xià。

为wéi 小xiǎo 无wú 内nèi,为wéi 大dà 无wú 外wài;益yì 损sǔn、去qù 就jiù、倍bèi 反fǎn,皆jiē 以yǐ 阴yīn 阳yáng 御yù 其qí 事shì。

阳yáng 动dòng 而ér 行xíng,阴yīn 止zhǐ 而ér 藏cáng;阳yáng 动dòng 而ér 出chū,阴yīn 隐yǐn 而ér 入rù;阳yáng 还huán 终zhōng 阴yīn,阴yīn 极jí 反fǎn 阳yáng。

以yǐ 阳yáng 动dòng 者zhě,德dé 相xiāng 生shēng 也yě。以yǐ 阴yīn 静jìng 者zhě,形xíng 相xiāng 成chéng 也yě。以yǐ 阳yáng 求qiú 阴yīn,苞bāo 以yǐ 德dé 也yě;以yǐ 阴yīn 结jié 阳yáng,施shī 以yǐ 力lì 也yě。阴yīn 阳yáng 相xiāng 求qiú,由yóu 捭bǎi 阖hé 也yě。此cǐ 天tiān 地dì 阴yīn 阳yáng 之zhī 道dào,而ér 说shuì 人rén 之zhī 法fǎ 也yě。为wéi 万wàn 事shì 之zhī 先xiān,是shì 谓wèi 圆yuán 方fāng 之zhī 门mén 户hù。

反应第二

反fǎn 应yìng 第dì 二èr

古gǔ 之zhī 大dà 化huà 者zhě,乃nǎi 与yǔ 无wú 形xíng 俱jù 生shēng。

反fǎn 以yǐ 观guān 往wǎng,覆fù 以yǐ 验yàn 来lái;

反fǎn 以yǐ 知zhī 古gǔ,覆fù 以yǐ 知zhī 今jīn;

反fǎn 以yǐ 知zhī 彼bǐ,覆fù 以yǐ 知zhī 此cǐ。

动dòng 静jìng 虚xū 实shí 之zhī 理lǐ 不bù 合hé 于yú 今jīn,反fǎn 古gǔ 而ér 求qiú 之zhī。

事shì 有yǒu 反fǎn 而ér 得dé 覆fù 者zhě,圣shèng 人rén 之zhī 意yì 也yě,不bù 可kě 不bù 察chá。

人rén 言yán 者zhě,动dòng 也yě;己jǐ 默mò 者zhě,静jìng 也yě。

因yīn 其qí 言yán,听tīng 其qí 辞cí。

言yán 有yǒu 不bù 合hé 者zhě,反fǎn 而ér 求qiú 之zhī,其qí 应yìng 必bì 出chū。

言yán 有yǒu 象xiàng,事shì 有yǒu 比bǐ;

其qí 有yǒu 象xiàng 比bǐ,以yǐ 观guān 其qí 次cì。

象xiàng 者zhě,象xiàng 其qí 事shì;比bǐ 者zhě,比bǐ 其qí 辞cí 也yě。

以yǐ 无wú 形xíng 求qiú 有yǒu 声shēng。

其qí 钓diào 语yǔ 合hé 事shì,得dé 人rén 实shí 也yě。

其qí 犹yóu 张zhāng 罝jū 网wǎng 而ér 取qǔ 兽shòu 也yě。

多duō 张zhāng 其qí 会huì 而ér 司sī 之zhī,道dào 合hé 其qí 事shì,彼bǐ 自zì 出chū 之zhī,此cǐ 钓diào 人rén 之zhī 网wǎng 也yě。

常cháng 持chí 其qí 网wǎng 驱qū 之zhī。

其qí 不bù 言yán 无wú 比bǐ,乃nǎi 为wéi 之zhī 变biàn。

以yǐ 象xiàng 动dòng 之zhī,以yǐ 报bào 其qí 心xīn,见jiàn 其qí 情qíng,随suí 而ér 牧mù 之zhī。

己jǐ 反fǎn 往wǎng,彼bǐ 覆fù 来lái,言yán 有yǒu 象xiàng 比bǐ,因yīn 而ér 定dìng 基jī。

重chóng 之zhī、袭xí 之zhī、反fǎn 之zhī、覆fù 之zhī,万wàn 事shì 不bù 失shī 其qí 辞cí。

圣shèng 人rén 所suǒ 诱yòu 愚yú 智zhì,事shì 皆jiē 不bù 疑yí。

故gù 善shàn 反fǎn 听tīng 者zhě,乃nǎi 变biàn 鬼guǐ 神shén 以yǐ 得dé 其qí 情qíng。

其qí 变biàn 当dàng 也yě,而ér 牧mù 之zhī 审shěn 也yě。

牧mù 之zhī 不bù 审shěn,得dé 情qíng 不bù 明míng。

得dé 情qíng 不bù 明míng,定dìng 基jī 不bù 审shěn。

变biàn 象xiàng 比bǐ 必bì 有yǒu 反fǎn 辞cí 以yǐ 还huán 听tīng 之zhī。

欲yù 闻wén 其qí 声shēng 反fǎn 默mò,欲yù 张zhāng 反fǎn 敛liǎn,欲yù 高gāo 反fǎn 下xià,欲yù 取qǔ 反fǎn 与yǔ。

欲yù 开kāi 情qíng 者zhě,象xiàng 而ér 比bǐ 之zhī,以yǐ 牧mù 其qí 辞cí。

同tóng 声shēng 相xiāng 呼hū,实shí 理lǐ 同tóng 归guī。

或huò 因yīn 此cǐ,或huò 因yīn 彼bǐ;或huò 以yǐ 事shì 上shàng,或huò 以yǐ 牧mù 下xià。

此cǐ 听tīng 真zhēn 伪wěi,知zhī 同tóng 异yì,得dé 其qí 情qíng 诈zhà 也yě。

动dòng 作zuò 言yán 默mò,与yǔ 此cǐ 出chū 入rù;喜xǐ 怒nù 由yóu 此cǐ 以yǐ 见jiàn 其qí 式shì;皆jiē 以yǐ 先xiān 定dìng 为wéi 之zhī 法fǎ 则zé。

以yǐ 反fǎn 求qiú 覆fù,观guān 其qí 所suǒ 托tuō,故gù 用yòng 此cǐ 者zhě。

己jǐ 欲yù 平píng 静jìng 以yǐ 听tīng 其qí 辞cí,察chá 其qí 事shì、论lùn 万wàn 物wù、别bié 雌cí 雄xióng。

虽suī 非fēi 其qí 事shì,见jiàn 微wēi 知zhī 类lèi。

若ruò 探tàn 人rén 而ér 居jū 其qí 内nèi,量liáng 其qí 能néng,射shè 其qí 意yì 也yě。

符fú 应yìng 不bù 失shī,如rú 螣téng 蛇shé 之zhī 所suǒ 指zhǐ,若ruò 羿yì 之zhī 引yǐn 矢shǐ。

故gù 知zhī 之zhī 始shǐ 己jǐ,自zì 知zhī 而ér 后hòu 知zhī 人rén 也yě。

其qí 相xiāng 知zhī 也yě,若ruò 比bǐ 目mù 之zhī 鱼yú;其qí 见jiàn 形xíng 也yě,若ruò 光guāng 之zhī 与yǔ 影yǐng 也yě。

其qí 察chá 言yán 也yě 不bù 失shī,若ruò 磁cí 石shí 之zhī 取qǔ 针zhēn,如rú 舌shé 之zhī 取qǔ 燔fán 骨gǔ。

其qí 与yǔ 人rén 也yě 微wēi,其qí 见jiàn 人rén 也yě 疾jí;如rú 阴yīn 与yǔ 阳yáng,如rú 阳yáng 与yǔ 阴yīn;如rú 圆yuán 与yǔ 方fāng,如rú 方fāng 与yǔ 圆yuán。

未wèi 见jiàn 形xíng,圆yuán 以yǐ 道dǎo 之zhī;既jì 见jiàn 形xíng,方fāng 以yǐ 事shì 之zhī。

进jìn 退tuì 左zuǒ 右yòu,以yǐ 是shì 司sī 之zhī。

己jǐ 不bù 先xiān 定dìng,牧mù 人rén 不bù 正zhèng,事shì 用yòng 不bù 巧qiǎo,是shì 谓wèi 忘wàng 情qíng 失shī 道dào。

己jǐ 审shěn 先xiān 定dìng 以yǐ 牧mù 人rén,策cè 而ér 无wú 形xíng 容róng,莫mò 见jiàn 其qí 门mén,是shì 谓wèi 天tiān 神shén。

内揵第三

君jūn 臣chén 上shàng 下xià 之zhī 事shì,有yǒu 远yuǎn 而ér 亲qīn,近jìn 而ér 疏shū;就jiù 之zhī 不bù 用yòng,去qù 之zhī 反fǎn 求qiú;日rì 进jìn 前qián 而ér 不bù 御yù,遥yáo 闻wén 声shēng 而ér 相xiāng 思sī。事shì 皆jiē 有yǒu 内nèi 揵jiàn,素sù 结jié 本běn 始shǐ。或huò 结jié 以yǐ 道dào 德dé,或huò 结jié 以yǐ 党dǎng 友yǒu,或huò 结jié 以yǐ 财cái 货huò,或huò 结jié 以yǐ 采cǎi 色sè。用yòng 其qí 意yì,欲yù 入rù 则zé 入rù,欲yù 出chū 则zé 出chū;欲yù 亲qīn 则zé 亲qīn,欲yù 疏shū 则zé 疏shū;欲yù 就jiù 则zé 就jiù,欲yù 去qù 则zé 去qù;欲yù 求qiú 则zé 求qiú,欲yù 思sī 则zé 思sī。若ruò 蚨fú 母mǔ 之zhī 从cóng 子zǐ 也yě;出chū 无wú 间jiàn,入rù 无wú 朕zhèn。独dú 往wǎng 独dú 来lái,莫mò 之zhī 能néng 止zhǐ。

内nèi 者zhě,进jìn 说shuì 辞cí 也yě;揵jiàn 者zhě,揵jiàn 所suǒ 谋móu 也yě。欲yù 说shuì 者zhě 务wù 隐yǐn 度duó,计jì 事shì 者zhě 务wù 循xún 顺shùn。阴yīn 虑lǜ 可kě 否fǒu,明míng 言yán 得dé 失shī,以yǐ 御yù 其qí 志zhì。方fāng 来lái 应yìng 时shí,以yǐ 合hé 其qí 谋móu。详xiáng 思sī 来lái 揵jiàn,往wǎng 应yīng 时shí 当dāng 也yě。夫fú 内nèi 有yǒu 不bù 合hé 者zhě,不bù 可kě 施shī 行xíng 也yě。乃nǎi 揣chuǎi 切qiè 时shí 宜yí,从cóng 便biàn 所suǒ 为wéi,以yǐ 求qiú 其qí 变biàn。以yǐ 变biàn 求qiú 内nèi 者zhě,若ruò 管guǎn 取qǔ 揵jiàn。言yán 往wǎng 者zhě,先xiān 顺shùn 辞cí 也yě;说shuì 来lái 者zhě,以yǐ 变biàn 言yán 也yě。善shàn 变biàn 者zhě,审shěn 知zhī 地dì 势shì,乃nǎi 通tōng 于yú 天tiān,以yǐ 化huà 四sì 时shí,使shǐ 鬼guǐ 神shén,合hé 于yú 阴yīn 阳yáng,而ér 牧mù 人rén 民mín。

见jiàn 其qí 谋móu 事shì,知zhī 其qí 志zhì 意yì。事shì 有yǒu 不bù 合hé 者zhě,有yǒu 所suǒ 未wèi 知zhī 也yě。合hé 而ér 不bù 结jié 者zhě,阳yáng 亲qīn 而ér 阴yīn 疏shū。事shì 有yǒu 不bù 合hé 者zhě,圣shèng 人rén 不bù 为wèi 谋móu 也yě。

故gù 远yuǎn 而ér 亲qīn 者zhě,有yǒu 阴yīn 德dé 也yě;近jìn 而ér 疏shū 者zhě,志zhì 不bù 合hé 也yě;就jiù 而ér 不bù 用yòng 者zhě,策cè 不bù 得dé 也yě;去qù 而ér 反fǎn 求qiú 者zhě,事shì 中zhòng 来lái 也yě;日rì 进jìn 前qián 而ér 不bù 御yù 者zhě,施shī 不bù 合hé 也yě;遥yáo 闻wén 声shēng 而ér 相xiāng 思sī 者zhě,合hé 于yú 谋móu 待dài 决jué 事shì 也yě。

故gù 曰yuē:不bù 见jiàn 其qí 类lèi 而ér 为wéi 之zhī 者zhě,见jiàn 逆nì。不bù 得dé 其qí 情qíng 而ér 说shuì 之zhī 者zhě,见jiàn 非fēi。得dé 其qí 情qíng 乃nǎi 制zhì 其qí 术shù,此cǐ 用yòng 可kě 出chū 可kě 入rù,可kě 揵jiàn 可kě 开kāi。故gù 圣shèng 人rén 立lì 事shì,以yǐ 此cǐ 先xiān 知zhī 而ér 揵jiàn 万wàn 物wù。

由yóu 夫fú 道dào 德dé 仁rén 义yì,礼lǐ 乐yuè 忠zhōng 信xìn 计jì 谋móu,先xiān 取qǔ 诗shī 书shū,混hùn 说shuì 损sǔn 益yì,议yì 论lùn 去qù 就jiù。欲yù 合hé 者zhě 用yòng 内nèi,欲yù 去qù 者zhě 用yòng 外wài。外wài 内nèi 者zhě,必bì 明míng 道dào 数shù。揣chuǎi 策cè 来lái 事shì,见jiàn 疑yí 决jué 之zhī。策cè 无wú 失shī 计jì,立lì 功gōng 建jiàn 德dé,治zhì 名míng 入rù 产chǎn 业yè,曰yuē 揵jiàn 而ér 内nèi 合hé。上shàng 暗àn 不bù 治zhì,下xià 乱luàn 不bù 寤wù,揵jiàn 而ér 反fǎn 之zhī。内nèi 自zì 得dé 而ér 外wài 不bù 留liú,说shuì 而ér 飞fēi 之zhī。若ruò 命mìng 自zì 来lái,己jǐ 迎yíng 而ér 御yù 之zhī。若ruò 欲yù 去qù 之zhī,因yīn 危wēi 与yǔ 之zhī。环huán 转zhuǎn 因yīn 化huà,莫mò 知zhī 所suǒ 为wéi,退tuì 为wéi 大dà 仪yí。


抵巇第四

物wù 有yǒu 自zì 然rán,事shì 有yǒu 合hé 离lí。有yǒu 近jìn 而ér 不bù 可kě 见jiàn,有yǒu 远yuǎn 而ér 可kě 知zhī。近jìn 而ér 不bù 可kě 见jiàn 者zhě,不bù 察chá 其qí 辞cí 也yě;远yuǎn 而ér 可kě 知zhī 者zhě,反fǎn 往wǎng 以yǐ 验yàn 来lái 也yě。

巇xī 者zhě,罅xià 也yě。罅xià 者zhě,𡼏xià 也yě。𡼏xià 者zhě,成chéng 大dà 隙xì 也yě。巇xī 始shǐ 有yǒu 朕zhèn,可kě 抵dǐ 而ér 塞sāi,可kě 抵dǐ 而ér 却què,可kě 抵dǐ 而ér 息xī,可kě 抵dǐ 而ér 匿nì,可kě 抵dǐ 而ér 得dé,此cǐ 谓wèi 抵dǐ 巇xī 之zhī 理lǐ 也yě。

事shì 之zhī 危wēi 也yě,圣shèng 人rén 知zhī 之zhī,独dú 保bǎo 其qí 身shēn;因yīn 化huà 说shuì 事shì,通tōng 达dá 计jì 谋móu,以yǐ 识shí 细xì 微wēi。经jīng 起qǐ 秋qiū 毫háo 之zhī 末mò,挥huī 之zhī 于yú 太tài 山shān 之zhī 本běn。其qí 施shī 外wài 兆zhào 萌méng 牙yá 櫱niè 之zhī 谋móu,皆jiē 由yóu 抵dǐ 巇xī。抵dǐ 巇xī 之zhī 隙xì,为wèi 道dào 术shù 用yòng。

天tiān 下xià 纷fēn 错cuò,上shàng 无wú 明míng 主zhǔ,公gōng 侯hóu 无wú 道dào 德dé,则zé 小xiǎo 人rén 谗chán 贼zéi,贤xián 人rén 不bù 用yòng,圣shèng 人rén 窜cuàn 匿nì,贪tān 利lì 诈zhà 伪wěi 者zhě 作zuò;君jūn 臣chén 相xiāng 惑huò,土tǔ 崩bēng 瓦wǎ 解jiě 而ér 相xiāng 伐fá 射shè,父fù 子zǐ 离lí 散sàn,乖guāi 乱luàn 反fǎn 目mù,是shì 谓wèi 萌méng 牙yá 巇xī 罅xià。圣shèng 人rén 见jiàn 萌méng 牙yá 巇xī 罅xià,则zé 抵dǐ 之zhī 以yǐ 法fǎ。世shì 可kě 以yǐ 治zhì,则zé 抵dǐ 而ér 塞sāi 之zhī;不bù 可kě 治zhì,则zé 抵dǐ 而ér 得dé 之zhī;或huò 抵dǐ 如rú 此cǐ,或huò 抵dǐ 如rú 彼bǐ;或huò 抵dǐ 反fǎn 之zhī,或huò 抵dǐ 覆fù 之zhī。五wǔ 帝dì 之zhī 政zhèng,抵dǐ 而ér 塞sāi 之zhī;三sān 王wáng 之zhī 事shì,抵dǐ 而ér 得dé 之zhī。诸zhū 侯hóu 相xiāng 抵dǐ,不bù 可kě 胜shèng 数shǔ,当dāng 此cǐ 之zhī 时shí,能néng 抵dǐ 为wéi 右yòu。

自zì 天tiān 地dì 之zhī 合hé 离lí 终zhōng 始shǐ,必bì 有yǒu 巇xī 隙xì,不bù 可kě 不bù 察chá 也yě。察chá 之zhī 以yǐ 捭bǎi 阖hé,能néng 用yòng 此cǐ 道dào,圣shèng 人rén 也yě。圣shèng 人rén 者zhě,天tiān 地dì 之zhī 使shǐ 也yě。世shì 无wú 可kě 抵dǐ,则zé 深shēn 隐yǐn 而ér 待dài 时shí;时shí 有yǒu 可kě 抵dǐ,则zé 为wèi 之zhī 谋móu。此cǐ 道dào 可kě 以yǐ 上shàng 合hé,可kě 以yǐ 检jiǎn 下xià。能néng 因yīn 能néng 循xún,为wèi 天tiān 地dì 守shǒu 神shén。


飞箝第五

凡fán 度duó 权quán 量liàng 能néng,所suǒ 以yǐ 徵zhēng 远yuǎn 求qiú 近jìn。立lì 势shì 而ér 制zhì 事shì,必bì 先xiān 察chá 同tóng 异yì,别bié 是shì 非fēi 之zhī 语yǔ,见jiàn 内nèi 外wài 之zhī 辞cí,知zhī 有yǒu 无wú 之zhī 数shù,决jué 安ān 危wēi 之zhī 计jì,定dìng 亲qīn 疏shū 之zhī 事shì,然rán 后hòu 乃nǎi 权quán 量liáng 之zhī。其qí 有yǒu 隐yǐn 括kuò,乃nǎi 可kě 徵zhēng,乃nǎi 可kě 求qiú,乃nǎi 可kě 用yòng。

引yǐn 钩gōu 箝qián 之zhī 辞cí,飞fēi 而ér 箝qián 之zhī。钩gōu 箝qián 之zhī 语yǔ,其qí 说shuì 辞cí 也yě,乍zhà 同tóng 乍zhà 异yì。其qí 不bù 可kě 善shàn 者zhě,或huò 先xiān 徵zhēng 之zhī,而ér 后hòu 重zhòng 累lěi;或huò 先xiān 重zhòng 以yǐ 累lěi,而ér 后hòu 毁huǐ 之zhī;或huò 以yǐ 重zhòng 累lěi 为wéi 毁huǐ;或huò 以yǐ 毁huǐ 为wéi 重zhòng 累lěi。其qí 用yòng 或huò 称chēng 财cái 货huò、琦qí 玮wěi、珠zhū 玉yù、璧bì 帛bó、采cǎi 色sè 以yǐ 事shì 之zhī。或huò 量liàng 能néng 立lì 势shì 以yǐ 钩gōu 之zhī,或huò 伺cì 候hòu 见jiàn 𡼏xià 而ér 箝qián 之zhī,其qí 事shì 用yòng 抵dǐ 巇xī。

将jiāng 欲yù 用yòng 之zhī 于yú 天tiān 下xià,必bì 度duó 权quán 量liàng 能néng,见jiàn 天tiān 时shí 之zhī 盛shèng 衰shuāi,制zhì 地dì 形xíng 之zhī 广guǎng 狭xiá、阻zǔ 险xiǎn 之zhī 难nán 易yì,人rén 民mín 货huò 财cái 之zhī 多duō 少shǎo,诸zhū 侯hóu 之zhī 交jiāo 孰shú 亲qīn 孰shú 疏shū、孰shú 爱ài 孰shú 憎zēng,心xīn 意yì 之zhī 虑lǜ 怀huái。审shěn 其qí 意yì,知zhī 其qí 所suǒ 好hào 恶wù,乃nǎi 就jiù 说shuì 其qí 所suǒ 重zhòng,以yǐ 飞fēi 箝qián 之zhī 辞cí,钩gōu 其qí 所suǒ 好hào,乃nǎi 以yǐ 箝qián 求qiú 之zhī。

用yòng 之zhī 于yú 人rén,则zé 量liáng 智zhì 能néng、权quán 材cái 力lì、料liào 气qì 势shì,为wèi 之zhī 枢shū 机jī,飞fēi 以yǐ 迎yíng 之zhī、随suí 之zhī,以yǐ 箝qián 和hé 之zhī,以yǐ 意yì 宜yí 之zhī,此cǐ 飞fēi 箝qián 之zhī 缀zhuì 也yě。用yòng 之zhī 于yú 人rén,则zé 空kōng 往wǎng 而ér 实shí 来lái,缀zhuì 而ér 不bù 失shī,以yǐ 究jiū 其qí 辞cí。可kě 箝qián 而ér 纵zòng,可kě 箝qián 而ér 横héng;可kě 引yǐn 而ér 东dōng,可kě 引yǐn 而ér 西xī,可kě 引yǐn 而ér 南nán,可kě 引yǐn 而ér 北běi;可kě 引yǐn 而ér 反fǎn,可kě 引yǐn 而ér 覆fù,虽suī 覆fù 能néng 复fù,不bù 失shī 其qí 度dù。


忤合第六

凡fán 趋qū 合hé 倍bèi 反fǎn,计jì 有yǒu 适shì 合hé。化huà 转zhuǎn 环huán 属zhǔ,各gè 有yǒu 形xíng 势shì。反fǎn 覆fù 相xiāng 求qiú,因yīn 事shì 为wéi 制zhì。是shì 以yǐ 圣shèng 人rén 居jū 天tiān 地dì 之zhī 间jiān,立lì 身shēn 御yù 世shì,施shī 教jiào 扬yáng 声shēng 明míng 名míng 也yě,必bì 因yīn 事shì 物wù 之zhī 会huì,观guān 天tiān 时shí 之zhī 宜yí,因yīn 之zhī 所suǒ 多duō 所suǒ 少shǎo,以yǐ 此cǐ 先xiān 知zhī 之zhī,与yǔ 之zhī 转zhuǎn 化huà。

世shì 无wú 常cháng 贵guì,事shì 无wú 常cháng 师shī。圣shèng 人rén 常cháng 为wéi 无wú 不bù 为wéi,所suǒ 听tīng 无wú 不bù 听tīng。成chéng 于yú 事shì 而ér 合hé 于yú 计jì 谋móu,与yǔ 之zhī 为wéi 主zhǔ。合hé 于yú 彼bǐ 而ér 离lí 于yú 此cǐ,计jì 谋móu 不bù 两liǎng 忠zhōng,必bì 有yǒu 反fǎn 忤wǔ。反fǎn 于yú 是shì,忤wǔ 于yú 彼bǐ;忤wǔ 于yú 此cǐ,反fǎn 于yú 彼bǐ。其qí 术shù 也yě,用yòng 之zhī 于yú 天tiān 下xià,必bì 量liáng 天tiān 下xià 而ér 与yǔ 之zhī;用yòng 之zhī 于yú 国guó,必bì 量liáng 国guó 而ér 与yǔ 之zhī;用yòng 之zhī 于yú 家jiā,必bì 量liáng 家jiā 而ér 与yǔ 之zhī;用yòng 之zhī 于yú 身shēn,必bì 量liáng 身shēn 材cái 气qì 势shì 而ér 与yǔ 之zhī。大dà 小xiǎo 进jìn 退tuì,其qí 用yòng 一yī 也yě。必bì 先xiān 谋móu 虑lǜ 计jì 定dìng,而ér 后hòu 行xíng 之zhī 以yǐ 飞fēi 箝qián 之zhī 术shù。

古gǔ 之zhī 善shàn 背bèi 向xiàng 者zhě,乃nǎi 协xié 四sì 海hǎi、包bāo 诸zhū 侯hóu,忤wǔ 合hé 之zhī 地dì 而ér 化huà 转zhuǎn 之zhī,然rán 后hòu 以yǐ 之zhī 求qiú 合hé。故gù 伊yī 尹yǐn 五wǔ 就jiù 汤tāng、五wǔ 就jiù 桀jié,而ér 不bù 能néng 有yǒu 所suǒ 明míng,然rán 后hòu 合hé 于yú 汤tāng。吕lǚ 尚shàng 三sān 就jiù 文wén 王wáng、三sān 入rù 殷yīn,而ér 不bù 能néng 有yǒu 所suǒ 明míng,然rán 后hòu 合hé 于yú 文wén 王wáng。此cǐ 知zhī 天tiān 命mìng 之zhī 箝qián,故gù 归guī 之zhī 不bù 疑yí 也yě。

非fēi 至zhì 圣shèng 人rén 达dá 奥ào,不bù 能néng 御yù 世shì;非fēi 劳láo 心xīn 苦kǔ 思sī,不bù 能néng 原yuán 事shì;不bù 悉xī 心xīn 见jiàn 情qíng,不bù 能néng 成chéng 名míng;材cái 质zhì 不bù 惠huì,不bù 能néng 用yòng 兵bīng;忠zhōng 实shí 无wú 真zhēn,不bù 能néng 知zhī 人rén。故gù 忤wǔ 合hé 之zhī 道dào,己jǐ 必bì 自zì 度duó 材cái 能néng 知zhī 睿ruì,量liáng 长cháng 短duǎn 远yuǎn 近jìn 孰shú 不bù 如rú,乃nǎi 可kě 以yǐ 进jìn,乃nǎi 可kě 以yǐ 退tuì,乃nǎi 可kě 以yǐ 纵zòng,乃nǎi 可kě 以yǐ 横héng。

揣篇第七

古gǔ 之zhī 善shàn 用yòng 天tiān 下xià 者zhě,必bì 量liáng 天tiān 下xià 之zhī 权quán,而ér 揣chuǎi 诸zhū 侯hóu 之zhī 情qíng。

量liáng 权quán 不bù 审shěn,不bù 知zhī 强qiáng 弱ruò 轻qīng 重zhòng 之zhī 称chēng;揣chuǎi 情qíng 不bù 审shěn,不bù 知zhī 隐yǐn 匿nì 变biàn 化huà 之zhī 动dòng 静jìng。

何hé 谓wèi 量liáng 权quán?曰yuē:度duó 于yú 大dà 小xiǎo,谋móu 于yú 众zhòng 寡guǎ;称chēng 货huò 财cái 之zhī 有yǒu 无wú,料liào 人rén 民mín 多duō 少shǎo、饶ráo 乏fá,有yǒu 余yú 不bù 足zú 几jǐ 何hé;辨biàn 地dì 形xíng 之zhī 险xiǎn 易yì 孰shú 利lì、孰shú 害hài;谋móu 虑lǜ 孰shú 长cháng、孰shú 短duǎn;君jūn 臣chén 之zhī 亲qīn 疏shū,孰shú 贤xián、孰shú 不bù 肖xiào;与yǔ 宾bīn 客kè 之zhī 知zhī 睿ruì,孰shú 少shǎo、孰shú 多duō;观guān 天tiān 时shí 之zhī 祸huò 福fú,孰shú 吉jí、孰shú 凶xiōng;诸zhū 侯hóu 之zhī 亲qīn,孰shú 用yòng、孰shú 不bù 用yòng;百bǎi 姓xìng 之zhī 心xīn,去qù 就jiù 变biàn 化huà,孰shú 安ān、孰shú 危wēi,孰shú 好hào、孰shú 憎zēng;反fǎn 侧cè 孰shú 便pián、孰shú 知zhī。

如rú 此cǐ 者zhě,是shì 谓wèi 量liáng 权quán。

揣chuǎi 情qíng 者zhě,必bì 以yǐ 其qí 甚shèn 喜xǐ 之zhī 时shí,往wǎng 而ér 极jí 其qí 欲yù 也yě,其qí 有yǒu 欲yù 也yě,不bù 能néng 隐yǐn 其qí 情qíng;必bì 以yǐ 其qí 甚shèn 惧jù 之zhī 时shí,往wǎng 而ér 极jí 其qí 恶wù 也yě,其qí 有yǒu 恶wù 也yě,不bù 能néng 隐yǐn 其qí 情qíng。

情qíng 欲yù 必bì 失shī 其qí 变biàn。

感gǎn 动dòng 而ér 不bù 知zhī 其qí 变biàn 者zhě,乃nǎi 且qiě 错cuò 其qí 人rén 勿wù 与yǔ 语yǔ,而ér 更gēng 问wèn 所suǒ 亲qīn,知zhī 其qí 所suǒ 安ān。

夫fú 情qíng 变biàn 于yú 内nèi 者zhě,形xíng 见jiàn 于yú 外wài。

故gù 常cháng 必bì 以yǐ 其qí 见jiàn 者zhě,而ér 知zhī 其qí 隐yǐn 者zhě。

此cǐ 所suǒ 以yǐ 谓wèi 测cè 深shēn 揣chuǎi 情qíng。

故gù 计jì 国guó 事shì 者zhě,则zé 当dāng 审shěn 量liáng 权quán;说shuì 人rén 主zhǔ,则zé 当dāng 审shěn 揣chuǎi 情qíng;谋móu 虑lǜ 情qíng 欲yù 必bì 出chū 于yú 此cǐ。

乃nǎi 可kě 贵guì,乃nǎi 可kě 贱jiàn;乃nǎi 可kě 重zhòng,乃nǎi 可kě 轻qīng;乃nǎi 可kě 利lì,乃nǎi 可kě 害hài;乃nǎi 可kě 成chéng,乃nǎi 可kě 败bài;其qí 数shù 一yī 也yě。

故gù 虽suī 有yǒu 先xiān 王wáng 之zhī 道dào、圣shèng 智zhì 之zhī 谋móu,非fēi 揣chuǎi 情qíng 隐yǐn 匿nì,无wú 所suǒ 索suǒ 之zhī。

此cǐ 谋móu 之zhī 大dà 本běn 也yě,而ér 说shuì 之zhī 法fǎ 也yě。

常cháng 有yǒu 事shì 于yú 人rén,人rén 莫mò 能néng 先xiān。

先xiān 事shì 而ér 至zhì,此cǐ 最zuì 难nán 为wéi。

故gù 曰yuē:揣chuǎi 情qíng 最zuì 难nán 守shǒu 司sī。

言yán 必bì 时shí 其qí 谋móu 虑lǜ。

故gù 观guān 蜎yuān 飞fēi 蠕rú 动dòng,无wú 不bù 有yǒu 利lì 害hài,可kě 以yǐ 生shēng 事shì 变biàn。

生shēng 事shì 者zhě,几jī 之zhī 势shì 也yě。

此cǐ 揣chuǎi 情qíng 饰shì 言yán 成chéng 文wén 章zhāng,而ér 后hòu 论lùn 之zhī 也yě。


摩篇第八

摩mó 者zhě,揣chuǎi 之zhī 术shù 也yě。

内nèi 符fú 者zhě,揣chuǎi 之zhī 主zhǔ 也yě。

用yòng 之zhī 有yǒu 道dào,其qí 道dào 必bì 隐yǐn。

微wēi 摩mó 之zhī 以yǐ 其qí 所suǒ 欲yù,测cè 而ér 探tàn 之zhī,内nèi 符fú 必bì 应yìng。

其qí 应yìng 也yě,必bì 有yǒu 为wéi 之zhī。

故gù 微wēi 而ér 去qù 之zhī,是shì 谓wèi 塞sè 窌jiào 匿nì 端duān,隐yǐn 貌mào 逃táo 情qíng,而ér 人rén 不bù 知zhī,故gù 能néng 成chéng 其qí 事shì 而ér 无wú 患huàn。

摩mó 之zhī 在zài 此cǐ,符fú 之zhī 在zài 彼bǐ。

从cóng 而ér 应yìng 之zhī,事shì 无wú 不bù 可kě。

古gǔ 之zhī 善shàn 摩mó 者zhě,如rú 操cāo 钓diào 而ér 临lín 深shēn 渊yuān,饵ěr 而ér 投tóu 之zhī,必bì 得dé 鱼yú 焉yān。

故gù 曰yuē:主zhǔ 事shì 日rì 成chéng 而ér 人rén 不bù 知zhī,主zhǔ 兵bīng 日rì 胜shèng 而ér 人rén 不bù 畏wèi 也yě。

圣shèng 人rén 谋móu 之zhī 于yú 阴yīn,故gù 曰yuē 神shén;成chéng 之zhī 于yú 阳yáng,故gù 曰yuē 明míng。

所suǒ 谓wèi 主zhǔ 事shì 日rì 成chéng 者zhě,积jī 德dé 也yě,而ér 民mín 安ān 之zhī,不bù 知zhī 其qí 所suǒ 以yǐ 利lì;积jī 善shàn 也yě,而ér 民mín 道dǎo 之zhī,不bù 知zhī 其qí 所suǒ 以yǐ 然rán;而ér 天tiān 下xià 比bǐ 之zhī 神shén 明míng 也yě。

主zhǔ 兵bīng 日rì 胜shèng 者zhě,常cháng 战zhàn 于yú 不bù 争zhēng 不bù 费fèi,而ér 民mín 不bù 知zhī 所suǒ 以yǐ 服fú,不bù 知zhī 所suǒ 以yǐ 畏wèi,而ér 天tiān 下xià 比bǐ 之zhī 神shén 明míng。

其qí 摩mó 者zhě,有yǒu 以yǐ 平píng,有yǒu 以yǐ 正zhèng,有yǒu 以yǐ 喜xǐ,有yǒu 以yǐ 怒nù,有yǒu 以yǐ 名míng,有yǒu 以yǐ 行xíng,有yǒu 以yǐ 廉lián,有yǒu 以yǐ 信xìn,有yǒu 以yǐ 利lì,有yǒu 以yǐ 卑bēi。

平píng 者zhě,静jìng 也yě;正zhèng 者zhě,直zhí 也yě;喜xǐ 者zhě,悦yuè 也yě;怒nù 者zhě,动dòng 也yě;名míng 者zhě,发fā 也yě;行xíng 者zhě,成chéng 也yě;廉lián 者zhě,洁jié 也yě;信xìn 者zhě,期qī 也yě;利lì 者zhě,求qiú 也yě;卑bēi 者zhě,谄chǎn 也yě。

故gù 圣shèng 人rén 所suǒ 以yǐ 独dú 用yòng 者zhě,众zhòng 人rén 皆jiē 有yǒu 之zhī;然rán 无wú 成chéng 功gōng 者zhě,其qí 用yòng 之zhī 非fēi 也yě。

故gù 谋móu 莫mò 难nán 于yú 周zhōu 密mì,说shuì 莫mò 难nán 于yú 悉xī 听tīng,事shì 莫mò 难nán 于yú 必bì 成chéng。

此cǐ 三sān 者zhě 唯wéi 圣shèng 人rén 然rán 后hòu 能néng 任rèn 之zhī。

故gù 谋móu 必bì 欲yù 周zhōu 密mì,必bì 择zé 其qí 所suǒ 与yǔ 通tōng 者zhě 说shuì 也yě。

故gù 曰yuē:或huò 结jié 而ér 无wú 隙xì 也yě。

夫fú 事shì 成chéng 必bì 合hé 于yú 数shù,故gù 曰yuē:道dào 数shù 与yǔ 时shí 相xiāng 偶ǒu 者zhě 也yě。

说shuì 者zhě 听tīng 必bì 合hé 于yú 情qíng,故gù 曰yuē:情qíng 合hé 者zhě 听tīng。

故gù 物wù 归guī 类lèi,抱bào 薪xīn 趋qū 火huǒ,燥zào 者zhě 先xiān 燃rán;平píng 地dì 注zhù 水shuǐ,湿shī 者zhě 先xiān 濡rú。

此cǐ 物wù 类lèi 相xiāng 应yìng,于yú 势shì 譬pì 犹yóu 是shì 也yě。

此cǐ 言yán 内nèi 符fú 之zhī 应yìng 外wài 摩mó 也yě 如rú 是shì。

故gù 曰yuē:摩mó 之zhī 以yǐ 其qí 类lèi,焉yān 有yǒu 不bù 听tīng 者zhě?

乃nǎi 摩mó 之zhī 以yǐ 其qí 欲yù,焉yān 有yǒu 不bù 听tīng 者zhě?

故gù 曰yuē:独dú 行xíng 之zhī 道dào。

夫fú 几jī 者zhě 不bù 晚wǎn,成chéng 而ér 不bù 抱bào,久jiǔ 而ér 化huà 成chéng。


权篇第九

说shuì 者zhě,说shuì 之zhī 也yě;说shuì 之zhī 者zhě,资zī 之zhī 也yě。

饰shì 言yán 者zhě,假jiǎ 之zhī 也yě;假jiǎ 之zhī 者zhě,益yì 损sǔn 也yě。

应yìng 对duì 者zhě,利lì 辞cí 也yě;利lì 辞cí 者zhě,轻qīng 论lùn 也yě。

成chéng 义yì 者zhě,明míng 之zhī 也yě;明míng 之zhī 者zhě,符fú 验yàn 也yě。

言yán 或huò 反fǎn 覆fù,欲yù 相xiāng 却què 也yě。

难nán 言yán 者zhě,却què 论lùn 也yě;却què 论lùn 者zhě,钓diào 几jī 也yě。

佞nìng 言yán 者zhě,谄chǎn 而ér 干gān 忠zhōng;谀yú 言yán 者zhě,博bó 而ér 干gān 智zhì;平píng 言yán 者zhě,决jué 而ér 干gān 勇yǒng;戚qī 言yán 者zhě,权quán 而ér 干gān 信xìn;静jìng 言yán 者zhě,反fǎn 而ér 干gān 胜shèng。

先xiān 意yì 承chéng 欲yù 者zhě,谄chǎn 也yě;繁fán 称chēng 文wén 辞cí 者zhě,博bó 也yě;纵zòng 舍shě 不bù 疑yí 者zhě,决jué 也yě;策cè 选xuǎn 进jìn 谋móu 者zhě,权quán 也yě;他tā 分fēn 不bù 足zú 以yǐ 窒zhì 非fēi 者zhě,反fǎn 也yě。

故gù 口kǒu 者zhě,机jī 关guān 也yě,所suǒ 以yǐ 关guān 闭bì 情qíng 意yì 也yě。

耳ěr 目mù 者zhě,心xīn 之zhī 佐zuǒ 助zhù 也yě,所suǒ 以yǐ 窥kuī 间jiàn 见jiàn 奸jiān 邪xié。

故gù 曰yuē:参cān 调tiáo 而ér 应yìng,利lì 道dǎo 而ér 动dòng。

故gù 繁fán 言yán 而ér 不bù 乱luàn,翱áo 翔xiáng 而ér 不bù 迷mí,变biàn 易yì 而ér 不bù 危wēi 者zhě,观guān 要yào 得dé 理lǐ。

故gù 无wú 目mù 者zhě 不bù 可kě 示shì 以yǐ 五wǔ 色sè,无wú 耳ěr 者zhě 不bù 可kě 告gào 以yǐ 五wǔ 音yīn。

故gù 不bù 可kě 以yǐ 往wǎng 者zhě,无wú 所suǒ 开kāi 之zhī 也yě;不bù 可kě 以yǐ 来lái 者zhě,无wú 所suǒ 受shòu 之zhī 也yě。

物wù 有yǒu 不bù 通tōng 者zhě,故gù 不bù 事shì 也yě。

古gǔ 人rén 有yǒu 言yán 曰yuē:"口kǒu 可kě 以yǐ 食shí,不bù 可kě 以yǐ 言yán。"

言yán 者zhě 有yǒu 讳huì 忌jì 也yě。

“众zhòng 口kǒu 铄shuò 金jīn",言yán 有yǒu 曲qū 故gù 也yě。

人rén 之zhī 情qíng,出chū 言yán 则zé 欲yù 听tīng,举jǔ 事shì 则zé 欲yù 成chéng。

是shì 故gù 智zhì 者zhě 不bù 用yòng 其qí 所suǒ 短duǎn,而ér 用yòng 愚yú 人rén 之zhī 所suǒ 长cháng;不bù 用yòng 其qí 所suǒ 拙zhuō,而ér 用yòng 愚yú 人rén 之zhī 所suǒ 工gōng;故gù 不bù 困kùn 也yě。

言yán 其qí 有yǒu 利lì 者zhě,从cóng 其qí 所suǒ 长cháng 也yě;言yán 其qí 有yǒu 害hài 者zhě,避bì 其qí 所suǒ 短duǎn 也yě。

故gù 介jiè 虫chóng 之zhī 捍hàn 也yě,必bì 以yǐ 坚jiān 厚hòu;螫shì 虫chóng 之zhī 动dòng 也yě,必bì 以yǐ 毒dú 螫shì。

故gù 禽qín 兽shòu 之zhī 用yòng 其qí 长cháng,而ér 谈tán 者zhě 亦yì 知zhī 其qí 用yòng 而ér 用yòng 也yě。

故gù 曰yuē:辞cí 言yán 五wǔ,曰yuē 病bìng、曰yuē 怨yuàn、曰yuē 忧yōu、曰yuē 怒nù、曰yuē 喜xǐ。

病bìng 者zhě,感gǎn 衰shuāi 气qì 而ér 不bù 神shén 也yě;怨yuàn 者zhě,肠cháng 绝jué 而ér 无wú 主zhǔ 也yě;忧yōu 者zhě,闭bì 塞sè 而ér 不bù 泄xiè 也yě;怒nù 者zhě,妄wàng 动dòng 而ér 不bù 治zhì 也yě;喜xǐ 者zhě,宣xuān 散sàn 而ér 无wú 要yào 也yě。

此cǐ 五wǔ 者zhě,精jīng 则zé 用yòng 之zhī,利lì 则zé 行xíng 之zhī。

故gù 与yǔ 智zhì 者zhě 言yán,依yī 于yú 博bó;与yǔ 拙zhuō 者zhě 言yán,依yī 于yú 辩biàn;与yǔ 辩biàn 者zhě 言yán,依yī 于yú 要yào;与yǔ 贵guì 者zhě 言yán,依yī 于yú 势shì;与yǔ 富fù 者zhě 言yán,依yī 于yú 高gāo;与yǔ 贫pín 者zhě 言yán,依yī 于yú 利lì;与yǔ 贱jiàn 者zhě 言yán,依yī 于yú 谦qiān;与yǔ 勇yǒng 者zhě 言yán,依yī 于yú 敢gǎn;与yǔ 过guò 者zhě 言yán,依yī 于yú 锐ruì。

此cǐ 其qí 术shù 也yě,而ér 人rén 常cháng 反fǎn 之zhī。

是shì 故gù 与yǔ 智zhì 者zhě 言yán,将jiāng 此cǐ 以yǐ 明míng 之zhī;与yǔ 不bù 智zhì 者zhě 言yán,将jiāng 此cǐ 以yǐ 教jiào 之zhī,而ér 甚shèn 难nán 为wéi 也yě。

故gù 言yán 多duō 类lèi,事shì 多duō 变biàn。

故gù 终zhōng 日rì 言yán,不bù 失shī 其qí 类lèi,故gù 事shì 不bù 乱luàn。

终zhōng 日rì 不bù 变biàn,而ér 不bù 失shī 其qí 主zhǔ,故gù 智zhì 贵guì 不bù 妄wàng。

听tīng 贵guì 聪cōng,智zhì 贵guì 明míng,辞cí 贵guì 奇qí。


谋篇第十

为wéi 人rén 凡fán 谋móu 有yǒu 道dào,必bì 得dé 其qí 所suǒ 因yīn,以yǐ 求qiú 其qí 情qíng。

审shěn 得dé 其qí 情qíng,乃nǎi 立lì 三sān 仪yí。

三sān 仪yí 者zhě,曰yuē 上shàng、曰yuē 中zhōng、曰yuē 下xià。

参cān 以yǐ 立lì 焉yān,以yǐ 生shēng 奇qí。

奇qí 不bù 知zhī 其qí 所suǒ 壅yōng,始shǐ 于yú 古gǔ 之zhī 所suǒ 从cóng。

故gù 郑zhèng 人rén 之zhī 取qǔ 玉yù 也yě,载zài 司sī 南nán 之zhī 车chē,为wèi 其qí 不bù 惑huò 也yě。

夫fú 度duó 材cái、量liáng 能néng、揣chuǎi 情qíng 者zhě,亦yì 事shì 之zhī 司sī 南nán 也yě。

故gù 变biàn 异yì 生shēng 奇qí,奇qí 生shēng 患huàn,患huàn 生shēng 利lì,利lì 生shēng 害hài,害hài 生shēng 利lì,利lì 害hài 相xiāng 倾qīng,祸huò 福fú 相xiāng 生shēng。

圣shèng 人rén 见jiàn 其qí 始shǐ,则zé 知zhī 其qí 终zhōng;观guān 其qí 所suǒ 往wǎng,则zé 知zhī 其qí 所suǒ 来lái。

故gù 外wài 亲qīn 而ér 内nèi 疏shū 者zhě,说shuì 内nèi;内nèi 亲qīn 而ér 外wài 疏shū 者zhě,说shuì 外wài。

故gù 因yīn 其qí 疑yí 以yǐ 变biàn 之zhī,因yīn 其qí 见jiàn 以yǐ 然rán 之zhī,因yīn 其qí 说shuō 以yǐ 要yāo 之zhī,因yīn 其qí 势shì 以yǐ 成chéng 之zhī,因yīn 其qí 恶wù 以yǐ 权quán 之zhī,因yīn 其qí 患huàn 以yǐ 斥chì 之zhī。

摩mó 而ér 恐kǒng 之zhī,高gāo 而ér 动dòng 之zhī,微wēi 而ér 正zhèng 之zhī,符fú 而ér 应yìng 之zhī,拥yōng 而ér 塞sè 之zhī,乱luàn 而ér 惑huò 之zhī,是shì 谓wèi 计jì 谋móu。

计jì 谋móu 之zhī 用yòng,公gōng 不bù 如rú 私sī,私sī 不bù 如rú 结jié,结jié 而ér 无wú 隙xì 者zhě 也yě。

正zhèng 不bù 如rú 奇qí,奇qí 流liú 而ér 不bù 止zhǐ 者zhě 也yě。

故gù 说shuì 人rén 主zhǔ 者zhě,必bì 与yǔ 之zhī 言yán 奇qí;说shuì 人rén 臣chén 者zhě,必bì 与yǔ 之zhī 言yán 私sī。

其qí 身shēn 内nèi、其qí 言yán 外wài 者zhě 疏shū;其qí 身shēn 外wài、其qí 言yán 深shēn 者zhě 危wēi。

无wú 以yǐ 人rén 之zhī 所suǒ 不bù 欲yù,而ér 强qiǎng 之zhī 于yú 人rén;无wú 以yǐ 人rén 之zhī 所suǒ 不bù 知zhī,而ér 教jiào 之zhī 于yú 人rén。

人rén 之zhī 有yǒu 好hào 也yě,学xué 而ér 顺shùn 之zhī;人rén 之zhī 有yǒu 恶wù 也yě,避bì 而ér 讳huì 之zhī。

故gù 阴yīn 道dào 而ér 阳yáng 取qǔ 之zhī 也yě。

故gù 去qù 之zhī 者zhě,纵zòng 之zhī;纵zòng 之zhī 者zhě,乘chéng 之zhī。

貌mào 者zhě 不bù 美měi,又yòu 不bù 恶è,故gù 至zhì 情qíng 托tuō 焉yān。

可kě 知zhī 者zhě,可kě 用yòng 也yě;不bù 可kě 知zhī 者zhě,谋móu 者zhě 所suǒ 不bù 用yòng 也yě。

故gù 曰yuē:事shì 贵guì 制zhì 人rén,而ér 不bù 贵guì 见xiàn 制zhì 于yú 人rén。

制zhì 人rén 者zhě 握wò 权quán 也yě,见xiàn 制zhì 于yú 人rén 者zhě 失shī 命mìng 也yě。

故gù 圣shèng 人rén 之zhī 道dào 阴yīn,愚yú 人rén 之zhī 道dào 阳yáng。

智zhì 者zhě 事shì 易yì,而ér 不bù 智zhì 者zhě 事shì 难nán。

以yǐ 此cǐ 观guān 之zhī,亡wáng 不bù 可kě 以yǐ 为wéi 存cún,而ér 危wēi 不bù 可kě 以yǐ 为wéi 安ān;然rán 而ér 无wú 为wéi 而ér 贵guì 智zhì 矣yǐ。

智zhì 用yòng 于yú 众zhòng 人rén 之zhī 所suǒ 不bù 能néng 知zhī,而ér 能néng 用yòng 于yú 众zhòng 人rén 之zhī 所suǒ 不bù 能néng 见jiàn。

既jì 用yòng 见jiàn 可kě 否fǒu,择zé 事shì 而ér 为wéi 之zhī,所suǒ 以yǐ 自zì 为wéi 也yě;见jiàn 不bù 可kě,择zé 事shì 而ér 为wéi 之zhī,所suǒ 以yǐ 为wèi 人rén 也yě。

故gù 先xiān 王wáng 之zhī 道dào 阴yīn。

言yán 有yǒu 之zhī 曰yuē:"天tiān 地dì 之zhī 化huà,在zài 高gāo 与yǔ 深shēn;圣shèng 人rén 之zhī 制zhì 道dào,在zài 隐yǐn 与yǔ 匿nì。”

非fēi 独dú 忠zhōng 信xìn 仁rén 义yì 也yě,中zhōng 正zhèng 而ér 已yǐ 矣yǐ。

道dào 理lǐ 达dá 于yú 此cǐ 义yì 者zhě,则zé 可kě 与yǔ 语yǔ。

由yóu 能néng 得dé 此cǐ,则zé 可kě 与yǔ 谷yù 远yuǎn 近jìn 之zhī 义yì。

决篇第十一

为wéi 人rén 凡fán 决jué 物wù,必bì 托tuō 于yú 疑yí 者zhě。善shàn 其qí 用yòng 福fú,恶wù 其qí 有yǒu 患huàn;善shàn 至zhì 于yú 诱yòu 也yě,终zhōng 无wú 惑huò 偏piān。有yǒu 利lì 焉yān,去qù 其qí 利lì 则zé 不bù 受shòu 也yě;奇jī 之zhī 所suǒ 托tuō。若ruò 有yǒu 利lì 于yú 善shàn 者zhě,隐yǐn 托tuō 于yú 恶è,则zé 不bù 受shòu 矣yǐ,致zhì 疏shū 远yuǎn。故gù 其qí 有yǒu 使shǐ 失shī 利lì,其qí 有yǒu 使shǐ 离lí 害hài 者zhě,此cǐ 事shì 之zhī 失shī。

圣shèng 人rén 所suǒ 以yǐ 能néng 成chéng 其qí 事shì 者zhě 有yǒu 五wǔ:有yǒu 以yǐ 阳yáng 德dé 之zhī 者zhě,有yǒu 以yǐ 阴yīn 贼zéi 之zhī 者zhě,有yǒu 以yǐ 信xìn 诚chéng 之zhī 者zhě,有yǒu 以yǐ 蔽bì 匿nì 之zhī 者zhě,有yǒu 以yǐ 平píng 素sù 之zhī 者zhě。阳yáng 励lì 于yú 一yī 言yán,阴yīn 励lì 于yú 二èr 言yán,平píng 素sù 枢shū 机jī 以yǐ 用yòng,四sì 者zhě 微wēi 而ér 施shī 之zhī。于yú 是shì 度duó 以yǐ 往wǎng 事shì,验yàn 之zhī 来lái 事shì,参cān 之zhī 平píng 素sù,可kě 则zé 决jué 之zhī。

王wáng 公gōng 大dà 人rén 之zhī 事shì 也yě,危wēi 而ér 美měi 名míng 者zhě,可kě 则zé 决jué 之zhī;不bù 用yòng 费fèi 力lì 而ér 易yì 成chéng 者zhě,可kě 则zé 决jué 之zhī;用yòng 力lì 犯fàn 勤qín 苦kǔ,然rán 而ér 不bù 得dé 已yǐ 而ér 为wéi 之zhī 者zhě,可kě 则zé 决jué 之zhī;去qù 患huàn 者zhě,可kě 则zé 决jué 之zhī;从cóng 福fú 者zhě,可kě 则zé 决jué 之zhī。故gù 夫fú 决jué 情qíng 定dìng 疑yí,万wàn 事shì 之zhī 基jī。以yǐ 正zhèng 治zhì 乱luàn,决jué 成chéng 败bài,难nán 为wéi 者zhě。故gù 先xiān 王wáng 乃nǎi 用yòng 蓍shī 龟guī 者zhě,以yǐ 自zì 决jué 也yě。


符言第十二

安ān 徐xú 正zhèng 静jìng,其qí 被pī 节jié 无wú 不bù 肉ròu。善shàn 与yǔ 而ér 不bù 静jìng,虚xū 心xīn 平píng 意yì 以yǐ 待dài 倾qīng 损sǔn。右yòu 主zhǔ 位wèi。

目mù 贵guì 明míng,耳ěr 贵guì 聪cōng,心xīn 贵guì 智zhì。以yǐ 天tiān 下xià 之zhī 目mù 视shì 者zhě,则zé 无wú 不bù 见jiàn;以yǐ 天tiān 下xià 之zhī 耳ěr 听tīng 者zhě,则zé 无wú 不bù 闻wén;以yǐ 天tiān 下xià 之zhī 心xīn 虑lǜ 者zhě,则zé 无wú 不bù 知zhī。辐fú 凑còu 并bìng 进jìn,则zé 明míng 不bù 可kě 塞sè。右yòu 主zhǔ 明míng。

德dé 之zhī 术shù 曰yuē:勿wù 坚jiān 而ér 拒jù 之zhī。许xǔ 之zhī 则zé 防fáng 守shǒu,拒jù 之zhī 则zé 闭bì 塞sè。高gāo 山shān 仰yǎng 之zhī 可kě 极jí,深shēn 渊yuān 度duó 之zhī 可kě 测cè。神shén 明míng 之zhī 位wèi,术shù 正zhèng 静jìng,其qí 莫mò 之zhī 极jí 欤yú?右yòu 主zhǔ 德dé。

用yòng 赏shǎng 贵guì 信xìn,用yòng 刑xíng 贵guì 正zhèng。赏shǎng 赐cì 贵guì 信xìn,必bì 验yàn 耳ěr 目mù 之zhī 所suǒ 见jiàn 闻wén。其qí 所suǒ 不bù 见jiàn 闻wén 者zhě,必bì 莫mò 不bù 暗àn 化huà 矣yǐ。诚chéng 畅chàng 于yú 天tiān 下xià 神shén 明míng,而ér 况kuàng 奸jiān 者zhě 干gān 君jūn?右yòu 主zhǔ 赏shǎng。

一yī 曰yuē 天tiān 之zhī,二èr 曰yuē 地dì 之zhī,三sān 曰yuē 人rén 之zhī。四sì 方fāng 上shàng 下xià,左zuǒ 右yòu 前qián 后hòu,荧yíng 惑huò 之zhī 处chù 安ān 在zài?右yòu 主zhǔ 问wèn。

心xīn 为wéi 九jiǔ 窍qiào 之zhī 治zhì,君jūn 为wéi 五wǔ 官guān 之zhī 长zhǎng。为wéi 善shàn 者zhě,君jūn 与yǔ 之zhī 赏shǎng;为wéi 非fēi 者zhě,君jūn 与yǔ 之zhī 罚fá。君jūn 因yīn 其qí 所suǒ 以yǐ 求qiú,因yīn 与yǔ 之zhī,则zé 不bù 劳láo。圣shèng 人rén 用yòng 之zhī,故gù 能néng 赏shǎng 之zhī。因yīn 之zhī 循xún 理lǐ,故gù 能néng 久jiǔ 长cháng。右yòu 主zhǔ 因yīn。

人rén 主zhǔ 不bù 可kě 不bù 周zhōu。人rén 主zhǔ 不bù 周zhōu,则zé 群qún 臣chén 生shēng 乱luàn。寂jì 于yú 其qí 无wú 常cháng 也yě,内nèi 外wài 不bù 通tōng,安ān 知zhī 所suǒ 开kāi?开kāi 闭bì 不bù 善shàn,不bù 见jiàn 原yuán 也yě。右yòu 主zhǔ 周zhōu。

一yī 曰yuē 长cháng 目mù,二èr 曰yuē 飞fēi 耳ěr,三sān 曰yuē 树shù 明míng。明míng 知zhī 千qiān 里lǐ 之zhī 外wài,隐yǐn 微wēi 之zhī 中zhōng,是shì 谓wèi 洞dòng 天tiān 下xià 奸jiān,莫mò 不bù 暗àn 变biàn 更gēng。右yòu 主zhǔ 恭gōng。

循xún 名míng 而ér 为wéi 实shí,安ān 而ér 完wán。名míng 实shí 相xiāng 生shēng,反fǎn 相xiāng 为wéi 情qíng。故gù 曰yuē:名míng 当dāng 则zé 生shēng 于yú 实shí,实shí 生shēng 于yú 理lǐ,理lǐ 生shēng 于yú 名míng 实shí 之zhī 德dé,德dé 生shēng 于yú 和hé,和hé 生shēng 于yú 当dāng。右yòu 主zhǔ 名míng。


下卷·本经阴符七术

盛神法五龙

盛shèng 神shén 者zhě,中zhōng 有yǒu 五wǔ 气qì,神shén 为wéi 之zhī 长zhǎng,心xīn 为wéi 之zhī 舍shè,德dé 为wéi 之zhī 大dà;养yǎng 神shén 之zhī 所suǒ,归guī 诸zhū 道dào。道dào 者zhě,天tiān 地dì 之zhī 始shǐ,一yī 其qí 纪jì 也yě。物wù 之zhī 所suǒ 造zào,天tiān 之zhī 所suǒ 生shēng,包bāo 宏hóng 无wú 形xíng,化huà 气qì 先xiān 天tiān 地dì 而ér 成chéng,莫mò 见jiàn 其qí 形xíng,莫mò 知zhī 其qí 名míng,谓wèi 之zhī 神shén 灵líng。故gù 道dào 者zhě,神shén 明míng 之zhī 源yuán,一yī 其qí 化huà 端duān,是shì 以yǐ 德dé 养yǎng 五wǔ 气qì,心xīn 能néng 得dé 一yī,乃nǎi 有yǒu 其qí 术shù。术shù 者zhě,心xīn 气qì 之zhī 道dào 所suǒ 由yóu 舍shè 者zhě,神shén 乃nǎi 为wéi 之zhī 使shǐ。九jiǔ 窍qiào 十shí 二èr 舍shè 者zhě,气qì 之zhī 门mén 户hù,心xīn 之zhī 总zǒng 摄shè 也yě。

生shēng 受shòu 于yú 天tiān,谓wèi 之zhī 真zhēn 人rén;真zhēn 人rén 者zhě,与yǔ 天tiān 为wéi 一yī。而ér 知zhī 之zhī 者zhě,内nèi 修xiū 练liàn 而ér 知zhī 之zhī,谓wèi 之zhī 圣shèng 人rén;圣shèng 人rén 者zhě,以yǐ 类lèi 知zhī 之zhī。故gù 人rén 与yǔ 生shēng 生shēng 一yī 出chū 于yú 化huà 物wù。知zhī 类lèi 在zài 窍qiào,有yǒu 所suǒ 疑yí 惑huò,通tōng 于yú 心xīn 术shù,心xīn 无wú 其qí 术shù,必bì 有yǒu 不bù 通tōng。其qí 通tōng 也yě,五wǔ 气qì 得dé 养yǎng,务wù 在zài 舍shè 神shén,此cǐ 谓wèi 之zhī 化huà。化huà 有yǒu 五wǔ 气qì 者zhě,志zhì 也yě、思sī 也yě、神shén 也yě、德dé 也yě;神shén 其qí 一yī 长zhǎng 也yě。静jìng 和hé 者zhě,养yǎng 气qì。气qì 得dé 其qí 和hé,四sì 者zhě 不bù 衰shuāi。四sì 边biān 威wēi 势shì 无wú 不bù 为wéi,存cún 而ér 舍shè 之zhī,是shì 谓wèi 神shén 化huà。归guī 于yú 身shēn,谓wèi 之zhī 真zhēn 人rén。真zhēn 人rén 者zhě,同tóng 天tiān 而ér 合hé 道dào,执zhí 一yī 而ér 养yǎng 产chǎn 万wàn 类lèi,怀huái 天tiān 心xīn,施shī 德dé 养yǎng,无wú 为wéi 以yǐ 包bāo 志zhì 虑lǜ 思sī 意yì 而ér 行xíng 威wēi 势shì 者zhě 也yě。士shì 者zhě,通tōng 达dá 之zhī 神shén 盛shèng,乃nǎi 能néng 养yǎng 志zhì。


养志法灵龟

养yǎng 志zhì 者zhě,心xīn 气qì 之zhī 思sī 不bù 达dá 也yě。有yǒu 所suǒ 欲yù,志zhì 存cún 而ér 思sī 之zhī。志zhì 者zhě,欲yù 之zhī 使shǐ 也yě。欲yù 多duō 则zé 心xīn 散sàn,心xīn 散sàn 则zé 志zhì 衰shuāi,志zhì 衰shuāi 则zé 思sī 不bù 达dá。故gù 心xīn 气qì 一yī 则zé 欲yù 不bù 徨huáng,欲yù 不bù 徨huáng 则zé 志zhì 意yì 不bù 衰shuāi,志zhì 意yì 不bù 衰shuāi 则zé 思sī 理lǐ 达dá 矣yǐ。理lǐ 达dá 则zé 和hé 通tōng,和hé 通tōng 则zé 乱luàn 气qì 不bù 烦fán 于yú 胸xiōng 中zhōng,故gù 内nèi 以yǐ 养yǎng 气qì,外wài 以yǐ 知zhī 人rén。养yǎng 志zhì 则zé 心xīn 通tōng 矣yǐ,知zhī 人rén 则zé 职zhí 分fēn 明míng 矣yǐ。将jiāng 欲yù 用yòng 之zhī 于yú 人rén,必bì 先xiān 知zhī 其qí 养yǎng 气qì 志zhì。知zhī 人rén 气qì 盛shèng 衰shuāi,而ér 养yǎng 其qí 志zhì 气qì,察chá 其qí 所suǒ 安ān,以yǐ 知zhī 其qí 所suǒ 能néng。

志zhì 不bù 养yǎng,则zé 心xīn 气qì 不bù 固gù;心xīn 气qì 不bù 固gù,则zé 思sī 虑lǜ 不bù 达dá,思sī 虑lǜ 不bù 达dá,则zé 志zhì 意yì 不bù 实shí。志zhì 意yì 不bù 实shí,则zé 应yìng 对duì 不bù 猛měng;应yìng 对duì 不bù 猛měng,则zé 志zhì 失shī 而ér 心xīn 气qì 虚xū;志zhì 失shī 而ér 心xīn 气qì 虚xū,则zé 丧sàng 其qí 神shén 矣yǐ;神shén 丧sàng,则zé 彷páng 佛fú;彷páng 佛fú,则zé 参cān 会huì 不bù 一yī。养yǎng 志zhì 之zhī 始shǐ,务wù 在zài 安ān 己jǐ;己jǐ 安ān,则zé 志zhì 意yì 实shí 坚jiān;志zhì 意yì 实shí 坚jiān,则zé 威wēi 势shì 不bù 分fēn,神shén 明míng 常cháng 固gù 守shǒu,乃nǎi 能néng 分fēn 之zhī。


实意法螣蛇

实shí 意yì 者zhě,气qì 之zhī 虑lǜ 也yě。心xīn 欲yù 安ān 静jìng,虑lǜ 欲yù 深shēn 远yuǎn;心xīn 安ān 静jìng 则zé 神shén 策cè 生shēng,虑lǜ 深shēn 远yuǎn 则zé 计jì 谋móu 成chéng;神shén 策cè 生shēng 则zé 志zhì 不bù 可kě 乱luàn,计jì 谋móu 成chéng 则zé 功gōng 不bù 可kě 间jiàn。意yì 虑lǜ 定dìng 则zé 心xīn 遂suì 安ān,心xīn 遂suì 安ān 则zé 所suǒ 行xíng 不bù 错cuò,神shén 自zì 得dé 矣yǐ。得dé 则zé 凝níng 识shí 气qì 寄jì,奸jiān 邪xié 得dé 而ér 倚yǐ 之zhī,诈zhà 谋móu 得dé 而ér 惑huò 之zhī;言yán 无wú 由yóu 心xīn 矣yǐ。故gù 信xìn 心xīn 术shù 守shǒu 真zhēn 一yī 而ér 不bù 化huà,待dài 人rén 意yì 虑lǜ 之zhī 交jiāo 会huì 者zhě,听tīng 之zhī 候hòu 也yě;计jì 谋móu 者zhě,存cún 亡wáng 之zhī 枢shū 机jī。虑lǜ 不bù 会huì,则zé 听tīng 不bù 审shěn 矣yǐ;候hòu 之zhī 不bù 得dé,计jì 谋móu 失shī 矣yǐ,则zé 意yì 无wú 所suǒ 信xìn、虚xū 而ér 无wú 实shí。故gù 计jì 谋móu 之zhī 虑lǜ,务wù 在zài 实shí 意yì;实shí 意yì 必bì 从cóng 心xīn 术shù 始shǐ。

无wú 为wéi 而ér 求qiú,安ān 静jìng 五wǔ 脏zàng,和hé 通tōng 六liù 腑fǔ,精jīng 神shén 魂hún 魄pò 固gù 守shǒu 不bù 动dòng,乃nǎi 能néng 内nèi 视shì 反fǎn 听tīng,定dìng 志zhì 虑lǜ 之zhī 太tài 虚xū,待dài 神shén 往wǎng 来lái。以yǐ 观guān 天tiān 地dì 开kāi 辟pì,知zhī 万wàn 物wù 所suǒ 造zào 化huà,见jiàn 阴yīn 阳yáng 之zhī 终zhōng 始shǐ,原yuán 人rén 事shì 之zhī 政zhèng 理lǐ。不bù 出chū 户hù 而ér 知zhī 天tiān 下xià,不bù 窥kuī 牖yǒu 而ér 见jiàn 天tiān 道dào;不bù 见jiàn 而ér 命mìng,不bù 行xíng 而ér 至zhì;是shì 谓wèi 道dào 知zhī。以yǐ 通tōng 神shén 明míng,应yìng 于yú 无wú 方fāng,而ér 神shén 宿sù 矣yǐ。


分威法伏熊

分fēn 威wēi 者zhě,神shén 之zhī 覆fù 也yě。故gù 静jìng 意yì 固gù 志zhì,神shén 归guī 其qí 舍shè,则zé 威wēi 覆fù 盛shèng 矣yǐ。威wēi 覆fù 盛shèng,则zé 内nèi 实shí 坚jiān;内nèi 实shí 坚jiān,则zé 莫mò 当dāng;莫mò 当dāng,则zé 能néng 以yǐ 分fēn 人rén 之zhī 威wēi 而ér 动dòng 其qí 势shì,如rú 其qí 天tiān。以yǐ 实shí 取qǔ 虚xū,以yǐ 有yǒu 取qǔ 无wú,若ruò 以yǐ 镒yì 称chēng 铢zhū。故gù 动dòng 者zhě 必bì 随suí,唱chàng 者zhě 必bì 和hè。挠náo 其qí 一yī 指zhǐ,观guān 其qí 馀yú 次cì,动dòng 变biàn 见jiàn 形xíng,无wú 能néng 间jiàn 者zhě。审shěn 于yú 唱chàng 和hè,以yǐ 间jiàn 见jiàn 间jiàn,动dòng 变biàn 明míng 而ér 威wēi 可kě 分fēn 也yě。将jiāng 欲yù 动dòng 变biàn,必bì 先xiān 养yǎng 志zhì 伏fú 意yì 以yǐ 视shì 间jiàn。知zhī 其qí 固gù 实shí 者zhě,自zì 养yǎng 也yě。让ràng 己jǐ 者zhě,养yǎng 人rén 也yě。故gù 神shén 存cún 兵bīng 亡wáng,乃nǎi 为wéi 之zhī 形xíng 势shì。


散势法鸷鸟

散sàn 势shì 者zhě,神shén 之zhī 使shǐ 也yě。用yòng 之zhī,必bì 循xún 间jiàn 而ér 动dòng。威wēi 肃sù 内nèi 盛shèng,推tuī 间jiàn 而ér 行xíng 之zhī,则zé 势shì 散sàn。夫fú 散sàn 势shì 者zhě,心xīn 虚xū 志zhì 溢yì;意yì 衰shuāi 威wēi 失shī,精jīng 神shén 不bù 专zhuān,其qí 言yán 外wài 而ér 多duō 变biàn。故gù 观guān 其qí 志zhì 意yì,为wéi 度dù 数shù,乃nǎi 以yǐ 揣chuǎi 说shuì 图tú 事shì,尽jìn 圆yuán 方fāng,齐qí 短duǎn 长cháng。无wú 则zé 不bù 散sàn 势shì 者zhě,待dài 间jiàn 而ér 动dòng,动dòng 而ér 势shì 分fēn 矣yǐ。故gù 善shàn 思sī 间jiàn 者zhě,必bì 内nèi 精jīng 五wǔ 气qì,外wài 视shì 虚xū 实shí,动dòng 而ér 不bù 失shī 分fēn 散sàn 之zhī 实shí。动dòng 则zé 随suí 其qí 志zhì 意yì,知zhī 其qí 计jì 谋móu。势shì 者zhě,利lì 害hài 之zhī 决jué,权quán 变biàn 之zhī 威wēi。势shì 败bài 者zhě,不bù 以yǐ 神shén 肃sù 察chá 也yě。


转圆法猛兽

转zhuǎn 圆yuán 者zhě,无wú 穷qióng 之zhī 计jì 也yě。无wú 穷qióng 者zhě,必bì 有yǒu 圣shèng 人rén 之zhī 心xīn,以yǐ 原yuán 不bù 测cè 之zhī 智zhì,而ér 通tōng 心xīn 术shù。而ér 神shén 道dào 混hùn 沌dùn 为wéi 一yī,以yǐ 变biàn 论lùn 万wàn 类lèi,说shuì 义yì 无wú 穷qióng。智zhì 略lüè 计jì 谋móu,各gè 有yǒu 形xíng 容róng,或huò 圆yuán 或huò 方fāng,或huò 阴yīn 或huò 阳yáng,或huò 吉jí 或huò 凶xiōng,事shì 类lèi 不bù 同tóng。故gù 圣shèng 人rén 怀huái 此cǐ 用yòng,转zhuǎn 圆yuán 而ér 求qiú 其qí 合hé。故gù 与yǔ 造zào 化huà 者zhě 为wéi 始shǐ,动dòng 作zuò 无wú 不bù 包bāo 大dà 道dào,以yǐ 观guān 神shén 明míng 之zhī 域yù。

天tiān 地dì 无wú 极jí,人rén 事shì 无wú 穷qióng,各gè 以yǐ 成chéng 其qí 类lèi;见jiàn 其qí 计jì 谋móu,必bì 知zhī 其qí 吉jí 凶xiōng 成chéng 败bài 之zhī 所suǒ 终zhōng。转zhuǎn 圆yuán 者zhě,或huò 转zhuǎn 而ér 吉jí,或huò 转zhuǎn 而ér 凶xiōng。圣shèng 人rén 以yǐ 道dào 先xiān 知zhī 存cún 亡wáng,乃nǎi 知zhī 转zhuǎn 圆yuán 而ér 从cóng 方fāng。圆yuán 者zhě,所suǒ 以yǐ 合hé 语yǔ;方fāng 者zhě,所suǒ 以yǐ 错cuò 事shì。转zhuǎn 化huà 者zhě,所suǒ 以yǐ 观guān 计jì 谋móu;接jiē 物wù 者zhě,所suǒ 以yǐ 观guān 进jìn 退tuì 之zhī 意yì。皆jiē 见jiàn 其qí 会huì,乃nǎi 为wéi 要yào 结jié 以yǐ 接jiē 其qí 说shuì 也yě。


损兑法灵蓍

损sǔn 兑duì 者zhě,机jī 危wēi 之zhī 决jué 也yě。事shì 有yǒu 适shì 然rán,物wù 有yǒu 成chéng 败bài,机jī 危wēi 之zhī 动dòng,不bù 可kě 不bù 察chá。故gù 圣shèng 人rén 以yǐ 无wú 为wéi 待dài 有yǒu 德dé,言yán 察chá 辞cí 合hé 于yú 事shì。兑duì 者zhě,知zhī 之zhī 也yě;损sǔn 者zhě,行xíng 之zhī 也yě。损sǔn 之zhī 说shuì 之zhī,物wù 有yǒu 不bù 可kě 者zhě,圣shèng 人rén 不bù 为wéi 辞cí 也yě。故gù 智zhì 者zhě 不bù 以yǐ 言yán 失shī 人rén 之zhī 言yán,故gù 辞cí 不bù 烦fán 而ér 心xīn 不bù 虚xū,志zhì 不bù 乱luàn 而ér 意yì 不bù 邪xié。当dāng 其qí 难nán 易yì,而ér 后hòu 为wéi 之zhī 谋móu;因yīn 自zì 然rán 之zhī 道dào 以yǐ 为wéi 实shí。圆yuán 者zhě 不bù 行xíng,方fāng 者zhě 不bù 止zhǐ,是shì 谓wèi 大dà 功gōng。益yì 之zhī 损sǔn 之zhī,皆jiē 为wéi 之zhī 辞cí。用yòng 分fēn 威wēi 散sàn 势shì 之zhī 权quán,以yǐ 见jiàn 其qí 兑duì 威wēi 其qí 机jī 危wēi,乃nǎi 为wéi 之zhī 决jué。故gù 善shàn 损sǔn 兑duì 者zhě,譬pì 若ruò 决jué 水shuǐ 于yú 千qiān 仞rèn 之zhī 堤dī,转zhuǎn 圆yuán 石shí 于yú 万wàn 仞rèn 之zhī 谿xī。

附录

持枢

持chí 枢shū,谓wèi 春chūn 生shēng、夏xià 长zhǎng、秋qiū 收shōu、冬dōng 藏cáng,天tiān 之zhī 正zhèng 也yě,不bù 可kě 干gān 而ér 逆nì 之zhī。

逆nì 之zhī 者zhě,虽suī 成chéng 必bì 败bài。

故gù 人rén 君jūn 亦yì 有yǒu 天tiān 枢shū,生shēng 养yǎng 成chéng 藏cáng,亦yì 复fù 不bù 可kě 干gān 而ér 逆nì 之zhī,逆nì 之zhī 虽suī 盛shèng 必bì 衰shuāi。

此cǐ 天tiān 道dào、人rén 君jūn 之zhī 大dà 纲gāng 也yě。


中经

中zhōng 经jīng,谓wèi 振zhèn 穷qióng 趋qū 急jí,施shī 之zhī 能néng 言yán 厚hòu 德dé 之zhī 人rén。

救jiù 拘jū 执zhí,穷qióng 者zhě 不bù 忘wàng 恩ēn 也yě。

能néng 言yán 者zhě,俦chóu 善shàn 博bó 惠huì;施shī 德dé 者zhě,依yī 道dào 而ér 行xíng;救jiù 拘jū 执zhí 者zhě,养yǎng 使shǐ 小xiǎo 人rén。

盖gài 士shì,当dāng 世shì 异yì 时shí,或huò 当dāng 因yīn 免miǎn 阗tián 坑kēng,或huò 当dāng 伐fá 害hài 能néng 言yán,或huò 当dāng 破pò 德dé 为wéi 雄xióng,或huò 当dāng 毁huǐ 誉yù 相xiāng 损sǔn,或huò 当dāng 受shòu 污wū 流liú 移yí。

故gù 有yǒu 此cǐ 术shù 者zhě,虽suī 变biàn 易yì,不bù 倾qīng 也yě。

听tīng 言yán 辞cí 而ér 求qiú 情qíng 当dàng,有yǒu 罪zuì 者zhě 不bù 枉wǎng 失shī,有yǒu 功gōng 者zhě 不bù 遗yí 失shī,此cǐ 谓wèi 守shǒu 司sī 门mén 户hù。

言yán 善shàn 始shǐ 者zhě,必bì 善shàn 终zhōng;言yán 善shàn 终zhōng 者zhě,必bì 善shàn 始shǐ。

始shǐ 有yǒu 善shàn,终zhōng 有yǒu 善shàn;始shǐ 有yǒu 恶è,终zhōng 有yǒu 恶è。

故gù 曰yuē:善shàn 始shǐ 者zhě 实shí 繁fán,克kè 终zhōng 者zhě 盖gài 寡guǎ。

见jiàn 形xíng 为wéi 容róng,象xiàng 体tǐ 为wéi 貌mào,闻wén 声shēng 和hé 音yīn,解jiě 仇chóu 斗dòu 郄xì,缀zhuì 去qù 却què 语yǔ,摄shè 心xīn 守shǒu 义yì。

《本běn经jīng》 纪jì 事shì 者zhě,纪jì 道dào 数shù,其qí 变biàn 要yào 在zài 《持chí枢shū》 《中zhōng经jīng》。

见jiàn 形xíng 为wéi 容róng,象xiàng 体tǐ 为wéi 貌mào 者zhě,谓wèi 爻yáo 为wéi 之zhī 生shēng 也yě,可kě 以yǐ 影yǐng 响xiǎng、形xíng 容róng、象xiàng 貌mào 而ér 得dé 之zhī 也yě。

有yǒu 守shǒu 之zhī 人rén,目mù 不bù 视shì 非fēi、耳ěr 不bù 听tīng 邪xié,言yán 必bì 《诗shī》 《书shū》,行xíng 不bù 僻pì 淫yín,以yǐ 道dào 为wéi 形xíng,以yǐ 德dé 为wéi 容róng,貌mào 庄zhuāng 色sè 温wēn,不bù 可kě 象xiàng 貌mào 而ér 得dé 之zhī,如rú 是shì 隐yǐn 情qíng 塞sè 郄xì 而ér 去qù 之zhī。

闻wén 声shēng 和hé 音yīn,谓wèi 声shēng 气qì 不bù 同tóng,则zé 恩ēn 爱ài 不bù 接jiē。

故gù 商shāng 角jué 不bù 二èr 合hé,徵zhǐ 羽yǔ 不bù 相xiāng 配pèi。

能néng 为wéi 四sì 声shēng 主zhǔ 者zhě,其qí 唯wéi 宫gōng 乎hū?

故gù 音yīn 不bù 和hé 则zé 悲bēi,是shì 以yǐ 声shēng 散sàn、伤shāng、丑chǒu、害hài 者zhě,言yán 必bì 逆nì 于yú 耳ěr 也yě。

虽suī 有yǒu 美měi 行xíng、盛shèng 誉yù,不bù 可kě 比bǐ 目mù、合hé 翼yì 相xiāng 须xū 也yě,此cǐ 乃nǎi 气qì 不bù 合hé、音yīn 不bù 调tiáo 者zhě 也yě。

解jiě 仇chóu 斗dòu 郄xì,谓wèi 解jiě 羸léi 微wēi 之zhī 仇chóu;斗dòu 郄xì 者zhě,斗dòu 强qiáng 也yě。

强qiáng 郄xì 既jì 斗dòu,称chēng 胜shèng 者zhě 高gāo 其qí 功gōng,盛shèng 其qí 势shì;弱ruò 者zhě 哀āi 其qí 负fù,伤shāng 其qí 卑bēi,污wū 其qí 名míng,耻chǐ 其qí 宗zōng。

故gù 胜shèng 者zhě 闻wén 其qí 功gōng 势shì,苟gǒu 进jìn 而ér 不bù 知zhī 退tuì;弱ruò 者zhě 闻wén 哀āi 其qí 负fù,见jiàn 其qí 伤shāng 则zé 强qiáng 大dà 力lì 倍bèi,死sǐ 为wéi 是shì 也yě。

郄xì 无wú 极jí 大dà,御yù 无wú 强qiáng 大dà,则zé 皆jiē 可kě 胁xié 而ér 并bìng。

缀zhuì 去qù 者zhě,谓wèi 缀zhuì 己jǐ 之zhī 系xì 言yán,使shǐ 有yǒu 馀yú 思sī 也yě。

故gù 接jiē 贞zhēn 信xìn 者zhě,称chēng 其qí 行xíng、厉lì 其qí 志zhì,言yán 欲yù 去qù,可kě 之zhī 会huì,以yǐ 告gào 其qí 往wǎng。

虽suī 去qù 用yòng 旨zhǐ,独dú 思sī 其qí 属shǔ,说shuì 详xiáng 人rén 之zhī 思sī,则zé 己jǐ 之zhī 去qù 莫mò 能néng 断duàn 矣yǐ。

却què 语yǔ 者zhě,察chá 伺sì 短duǎn 也yě。

故gù 言yán 多duō 必bì 有yǒu 数shù 短duǎn 之zhī 处chù,识shí 其qí 短duǎn 验yàn 之zhī,动dòng 以yǐ 忌jì 讳huì,示shì 以yǐ 时shí 禁jìn,其qí 人rén 恐kǒng 畏wèi,然rán 后hòu 结jié 信xìn 以yǐ 安ān 其qí 心xīn,收shōu 语yǔ 盖gài 藏cáng 而ér 却què 之zhī,无wú 见jiàn 己jǐ 之zhī 所suǒ 不bù 能néng 于yú 多duō 方fāng 之zhī 人rén。

摄shè 心xīn 者zhě,谓wèi 逢féng 好hào 学xué 伎jì 术shù 者zhě,则zé 为wèi 之zhī 称chēng 远yuǎn 方fāng 验yàn 之zhī,惊jīng 以yǐ 奇qí 怪guài,人rén 系xì 其qí 心xīn 于yú 己jǐ。

效xiào 之zhī 于yú 人rén,验yàn 去qù 乱luàn 其qí 前qián,吾wú 归guī 诚chéng 于yú 己jǐ。

遭zāo 淫yín 酒jiǔ 色sè 者zhě,为wèi 之zhī 术shù;音yīn 乐yuè 动dòng 之zhī,以yǐ 为wéi 必bì 死sǐ,生shēng 日rì 少shǎo 之zhī 忧yōu,喜xǐ 以yǐ 自zì 出chū 不bù 见jiàn,使shǐ 人rén 感gǎn 己jǐ 之zhī 好hào,则zé 虽suī 嗜shì 欲yù,可kě 袭xí 而ér 制zhì 也yě。

守shǒu 义yì 者zhě,谓wèi 守shǒu 以yǐ 人rén 义yì,探tàn 心xīn 在zài 内nèi 以yǐ 合hé 也yě。

探tàn 心xīn 深shēn 得dé 其qí 主zhǔ 也yě,从cóng 外wài 制zhì 内nèi,事shì 有yǒu 系xì 由yóu 而ér 随suí 也yě。

故gù 小xiǎo 人rén 比bǐ 人rén,则zé 左zuǒ 道dào 而ér 用yòng 之zhī,至zhì 能néng 败bài 家jiā 夺duó 国guó。

非fēi 贤xián 智zhì,不bù 能néng 守shǒu 家jiā 以yǐ 义yì,不bù 能néng 守shǒu 国guó 以yǐ 道dào。

圣shèng 人rén 所suǒ 贵guì 道dào 微wēi 妙miào 者zhě,诚chéng 以yǐ 其qí 可kě 以yǐ 转zhuǎn 危wēi 为wéi 安ān,救jiù 亡wáng 使shǐ 存cún 也yě。

最后修改 April 12, 2026: 更新 Philosophy 教程 (e9ab96ad0)